Als zaakvoerder krijgt u elk jaar uw jaarrekening gepresenteerd door uw accountant. De cijfers kloppen, de belastingen zijn berekend, en het dossier gaat naar de Nationale Bank. Maar wat zeggen die cijfers nu eigenlijk over de gezondheid van uw vennootschap? Vijf financiële ratio's geven u meer inzicht in vijf minuten dan een jaarrekening van twintig pagina's.
1. Liquiditeitsratio (current ratio)
De liquiditeitsratio meet of uw vennootschap haar kortlopende schulden kan betalen met haar vlottende activa. U berekent hem als: vlottende activa ÷ kortlopende schulden.
Een ratio boven 1,5 is gezond voor de meeste Belgische KMO's. Onder 1,0 betekent dat uw vennootschap meer moet betalen in de komende twaalf maanden dan ze aan vlottende middelen heeft — een alarmsignaal voor uw bank en uzelf.
Let op: een hoge liquiditeitsratio is niet altijd positief. Een ratio van 5 of hoger kan betekenen dat u te veel geld vastzit in klantenvorderingen of voorraden die niet vlot worden omgezet.
2. Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio toont hoeveel van uw activa gefinancierd worden met eigen vermogen: eigen vermogen ÷ balanstotaal.
Belgische banken hanteren doorgaans 25 à 30% als minimumdrempel bij kredietverlening. Een ratio van 40% of hoger geeft u een comfortabele buffer voor investeringen en een sterkere onderhandelingspositie tegenover financiers.
Verlieslatende jaren vreten aan uw eigen vermogen. Als uw solvabiliteit jaar na jaar daalt, is dat een teken dat uw vennootschap structureel meer verbruikt dan ze aanmaakt.
3. EBITDA-marge
EBITDA staat voor bedrijfsresultaat vóór afschrijvingen, financiële kosten en belastingen. De EBITDA-marge berekent u als: EBITDA ÷ omzet.
Deze ratio meet hoe efficiënt uw kernactiviteit cash genereert, los van uw financieringsstructuur en investeringspolitiek. Voor de meeste Belgische dienstenbedrijven is 10–20% een gezonde EBITDA-marge. In de handel liggen de marges structureel lager (3–8%), in de software-sector hoger (20–40%).
Vergelijk uw marge altijd met uw sector — via de statistieken van de Nationale Bank van België (NBB) vindt u sectorgemiddelden per NACE-code.
4. DSO — Days Sales Outstanding
De DSO meet hoe lang uw klanten gemiddeld wachten om te betalen: (handelsvorderingen ÷ omzet) × 365.
Een DSO van 30 dagen betekent dat uw klanten gemiddeld binnen de maand betalen. Bij 90 dagen wacht u drie maanden op uw geld — wat u verplicht uw leveranciers of bank te financieren. In de Belgische bouwsector is een DSO van 60–80 dagen normaal. In de consultancysector verwacht men eerder 30–45 dagen.
Stijgt uw DSO jaar na jaar? Dan groeit uw openstaand debiteurenbeheer sneller dan uw omzet — een cashflow-tijdbom.
5. Return on Equity (ROE)
De ROE toont hoeveel nettowinst uw vennootschap genereert per euro eigen vermogen: nettowinst ÷ eigen vermogen.
Een ROE van 10% betekent dat elke 100 euro die aandeelhouders geïnvesteerd hebben, 10 euro nettowinst oplevert. Vergelijk dit met de risicovrije rente: als uw ROE lager ligt dan wat u op een spaarboekje verdient, creëert uw vennootschap economisch gezien geen waarde.
Een hoge ROE met een lage solvabiliteit is een waarschuwing: de hoge return is dan te danken aan hoge schulden, niet aan echte winstgevendheid.
Ratio's in context
Eén ratio vertelt nooit het volledige verhaal. Een liquiditeitsratio van 2,5 is schitterend — tenzij uw voorraden verouderd zijn en uw klantenvorderingen oninbaar. Een EBITDA-marge van 15% klinkt gezond — tenzij de sector gemiddeld op 25% zit en u dus structureel onderpresteert.
Ratio's krijgen pas echte betekenis wanneer u ze vergelijkt: met uw eigen historiek (trend), met uw sector (benchmark) en met uw strategische doelstellingen (context). Dat is precies wat een financiële analyse doet — en wat een jaarrekening alleen nooit kan.